O masach majątkowych małżeńskich słów kilka

Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami, jeżeli inaczej nie postanowili, ustawowa wspólność majątkowa. Co to oznacza?

  Otóż, od tej chwili małżonkowie będą posiadali wspólny majątek, który obejmuje wszystkie przedmioty majątkowe nabyte od chwili zawarcia małżeństwa przez oboje małżonków lub przez jednego z nich, za wyjątkiem przedmiotów majątkowych, które podlegają zaliczeniu do majątku osobistego małżonka. W skład przedmiotów majątkowych wchodzących w skład majątku wspólnego wchodzą m.in. zarobki męża i żony, dochody z majątku osobistego każdego z małżonków, środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków.

  Nie oznacza to jednak że wszystkie prawa i przedmioty majątkowe należące do jednego z małżonków należą się majątek wspólny małżonkówrównież drugiemu małżonkowi.

  Dzieje się tak, gdyż małżonkowie oprócz posiadania wspólnego majątku, dysponują również majątkami osobistymi.

Do majątku osobistego wchodzą natomiast:

  • przedmioty powstałe przed powstaniem wspólności ustawowej (czyli zasadniczo przed zawarciem małżeństwa),
  • przedmioty nabyte poprzez dziedziczenie, zapis, darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca postanowił inaczej,
  • prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej innym przepisom (np. udziały w spółce partnerskiej),
  • przedmioty osobiste jednego z małżonków (np. odzież),
  • prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie (np. alimenty, służebności),
  • odszkodowania i zadośćuczynienia,
  • wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków (natomiast już pobrane wynagrodzenie wchodzi do majątku wspólnego)
  • nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,
  • prawa własności intelektualnej
  • przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego – tzw. surogaty (np. mąż odziedziczył po rodzicach ziemię, sprzedał ją i w zamian za to kupił mieszkanie. Mieszkanie to wejdzie zatem w skład majątku osobistego).

 Ustawowy ustrój majątkowy małżeński jest wspólnością łączną, wyjaśniając pokrótce oznacza to, że udział małżonków we wspólnym majątku nie jest wyrażony ułamkiem (np. ½ udziału we wspólnym majątku dla każdego z małżonków). Udziały małżonków zostają wyrażone ułamkiem dopiero po ustaniu tego typu wspólności łącznej (np. na skutek separacji).

 Przedstawiony wyżej podział na majątek wspólny i majątki osobiste może być ograniczony, rozszerzony albo nawet całkowicie wyłączony za pomocą majątkowej umowy małżeńskiej zwanej intercyzą.

 Odpowiedzialność za długi

  Zgodnie z polskim prawem, każdy z małżonków odpowiada za długi, które zaciągnął majątkiem osobistym. Natomiast majątkiem wspólnym odpowiada wtedy gdy na zaciągnięcie zobowiązania zgodę wyraził drugi małżonek. W takiej sytuacji wierzyciel może żądać skierowania ewentualnej egzekucji również do majątku wspólnego małżonków. Rozwiązanie takie wydaje się być logiczne i sensowne, gdyż umożliwia drugiemu małżonkowi współdecydowanie w zarządzaniu majątkiem zgromadzonym w czasie trwania małżeństwa.

  Od przedstawionej wyżej zasady odpowiedzialności istnieje jednak wyjątek. Mianowicie, gdy zobowiązanie jest zaciągane w celu zaspokojenia tzw. zwykłych potrzeb rodziny, drugi małżonek, mimo braku zgody, również będzie za nie odpowiadał. Do zwykłych potrzeb rodziny zalicza się najczęściej wydatki na żywność, opłaty za gaz, mieszkanie itp.

  Generalnie do skutecznego zaciągnięcia zobowiązań nie jest wymagana zgoda drugiego małżonka, brak zgody stwarza jedynie niebezpieczeństwo dla wierzyciela, który nie będzie się mógł zwrócić z egzekucją do majątku wspólnego. Istnieją jednak sytuację w których prawo wymaga zgody obojgu małżonków. Takimi czynnościami są między innymi sprzedaż bądź kupno nieruchomości, przedsiębiorstwa, gospodarstwa rolnego czy dokonanie większej darowizny z majątku wspólnego.

  Brak zgody na dokonanie czynności przez drugiego małżonka, nie oznacza jednak, że egzekucja ograniczy się jedynie do majątku osobistego. Mianowicie w takiej sytuacji wierzyciel może skierować egzekucję do pewnych składników majątku wspólnego tj. wynagrodzenia małżonka za pracę, dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również korzyści uzyskanych z jego praw autorskich i praw pokrewnych, praw własności przemysłowej i innych praw twórcy.

aplikant radcowski

Piotr Olszówka

Fot. Źródło: Foter Love and Marriage